28 Nisan 2013 Pazar

amasya şiveleri:)


  • Yok heriii..
  • Bu çocuk bizim oralı ellaam..
  • Tahtıyaağalesicesinin gızı!
  • İreliğün
  • Beriğün
  • Bıldır…
  • -aha baban anan..
  • Kafam gidişti..
  • Gidip geleşdane…
  • Badalın başında dinelme…
  • Peşgülü verhele..
  • Abu gııı
  • Şu çayı giydisene şallak geziyoo..
  • Yok haa
  • Ölüğün körü
  • Nettin gadacıım?
  • Ananı atanı eşek depsin haa…
  • Get heri ordan saf soyka..
  • Aman heri sende..
  • Gaçala ordan, beri gitt!
  • Zımzıı görüyon mu büyu!
  • Cücüklere bi apaz yemverele..
  • Tahtaya gelesice...
  • Dükmüğü vuruncu şimdik…
  • Eccük öte git..
  • Elleğam işi çıktı!
  • Ağzının orta yerine vuruncu sümsüğü…
  • Çay içeçoğuuk mu?
  • Niydecoğuk?
  • Ölmüşlerin canına deysin..
  • Kapıyı gıynaşuk bırak..
  • Ağzından yel alsın..
  • Öyle Döö lmü ?
  • Tofladın mı?
  • Gel heri atuk!
  • Aha başını bağrını yesün..
  • Bı dıkım verele…
  • Gidiyohh
  • Geliyohh…
  • Bakaruk heri.. Taam..
  • Gel çay içek!
  • Köye gidecoohh…
  • Gecemiz ei ossun..
  • Ganatlının çıtına çök, badalın başındaki helkiyi dalla..
  • Ne diyacadımdı?
  • Bayaktan..
  • O döğül..
  • Malların altını kurü..
  • Motura binduk tallıya gidiyok..
  • Gız yüklü ellaam..
  • Şampiyonunan çimdim..
  • Gız gardaşçuvazım..
  • Yaaa yaa….
  • Bulaşukları yuyuve..
  • İseyiinn..
  • Irakı, irecep, ısmayıl…
  • Südüklünün gızı..
  • Oluvesin, o düzen alu..
  • Mal mısın la?
  • Saa ne?
  • Gaşuk çatal..
  • Bi gidişiyomki sorma!
  • Börüüm acıyoo
  • Duzu getü ordan..
  • Nideceyük?
  • Ele güna garşu…
  • Etme eyleme heriii..
  • Azını çıkıya koydum..
  • Gel herü atuk!
  • Badaldan düşecek çaaa..
  • Nere gideyoğuuz?
  • Gara çehre..
  • Darak..
  • Sakum nerde abu?
  • Neydiyon ecii?
  • Şona bakala gıı..
  • Ayıp olu..
  • Esbap taşının yanına bırak..
  • Yanı garada gara dert..
  • Tallada maal yaptuk..
  • Sapı sülük..
  • Hepiside gözell
  • Bicamalarını giy de gel..
  • Gidinin pici…
  • İnağa yem verdin mi?
  • Gıçından gudur hemi!
  • Toktura gideceem..

AMASYAYA ÖZGÜ YEMEKLER


 Bakla dolması ve Keşkek
YÖRESEL YEMEKLER
      Amasya, tarihsel yaşamı nedeniyle köklü bir kültür birikimine, ekolojik yapısı itibari ile zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. Bu zenginlikler mutfak kültürüne de yansımıştır.
      Her yörenin kendine özgü yemekleri vardır. Bazı yemekler ise diğer yörelerde de bilinmesine rağmen yöremizde değişiklik arz eder. İlimiz yöresel yemeklerinin başlıcaları:
Çorbalar
      Çatal Çorba, Sakala Çarpan, Toyga Çorbası, Cilbir, Helle Çorbası, Kesme İbik Çorbası, Yarma Çorbası.
Etli Yemekler
      Bakla Dolması, Etli Bamya, Keşkek, Ciğer Sarması, Göbek Dolması, Madımak, Mıhlama, Mumbar-İşkembe, Pastırmalı Pancar, Patlıcan Pehli, Pastırma Gağallemesi, Pirpirim, Sirkeli Ciğer ve Sulu Köfte.
Tatlılar
      Dene Hasudası, Kuymak, Yuka tatlısı, Ayva Gallesi, Elma Tatlısı, Fırın Sütlüç, Gelin Parmağı, Gömlek Kadayıfı, Kalbur Tatlısı, Höşmerim, Peluza (Hasuda), Şeker Böreği, Unutma Beni, Vişneli Ekmek ve Zerdali Gallasi.
Hamur İşleri
      Amasya Çöreği, Yağlı-Katmer, Kabak Kabuklu Pilav, Bişi, Cırıkta-Cızlak_Akıtma, Döndürme, Ekmek Aşı (Papara), Eli Böğründe, Haşaşlı Çörek, Haşaşlı-Cevizli Puaça, Hengel (Kıymasız Mantı, Kaypak, Mayalı, Patlıcanlı Pilav, Sini Su Böreği, Tepsi Böreği, Yakasal Böreği ve Yanuç.
 KEŞKEK

   TARİFLER
   ÇATAL ÇORBA:
Malzemeler
  • 1 su bardağı yeşil mercimek
  • 1/3 su bardağı arpa şehriye (kesme makarna da olabilir, hatta daha yerinde ve güzel olur)
  • 4 - 5 yemek kaşığı yoğurt
  • Tereyağı
  • Nane
  • Tuz
Yapılışı
  1. Öncelikle mercimekleri ayıklayıp güzelce yıkayın. Üzerine mercimekleri 3 - 4 parmak kadar geçecek kadar su ekleyip haşlayın.
  2. Mercimeklerin pişmesine yakın arpa şehriyeyi ya da makarnayı ekleyin. İkisi de güzelce pişince bir kapta yoğurdu sulandırın. (Yoğurdu tenceredeki çorbanın koyuluğuna göre ayarlayın.)
  3. Sulandırdığınız yoğurda 1 kepçe çorbanın suyundan ilave edin. Bir yandan da her ihtimale karşı karıştırırsanız yoğurdun kesilmemesini garantilemiş olursunuz. Yoğurdu biraz ılıştırdıktan sonra çorbaya, bir yandan karıştırarak ilave edin.
  4. En son tuzunu ekleyin. Bu sayede yoğurt kesilmez. Yoğurttan önce tuzu ekleyerek acı bir deneyim yaşamıştım vakt-i zamânında:) Çorbayı yoğurt ısınana kadar kaynatın ve ocaktan alın.
  5. Üzerine naneli tereyağı gezdirerek servis yapın

   Mumbar - İşkembe

Malzemeler:
2 su bardağı bulgur
1 demet maydanoz
1 yemek kaşığı salça
1 tatlı kaşığı karabiber
1 takım koyun işkembesi (mumbarı ile birlikte)
1 tatlı kaşığı tuz
Hazırlanışı: İşkembe kazınır, mumbarın içi temizlenir. İç kısmı dışa çevrilerek bulgurla birlikte hazırlanan harç mumbarın içine doldurulur, bakır kazanda işkembe ile birlikte 2 saat kadar pişirilir.
   BAT (Günlein Vazgeçilmezi :)
  
MALZEMELER
  • 1 su bardağı haşlanmış yeşil mercimek
  • 2 kaşık salça
  • 2 domates
  • 2 kuru soğan
  • 3 -5 dal yeşil soğan
  • 200 gr üzüm yaprağı
  • 1 çay bardağı dövülmüş ceviz
  • 1 çorba kaşığı taze reyhan (yoksa kuru reyhan)
  • 1 demet dere otu
  • 1 tatlı kaşığı pul biber
  • Yeteri kadar tuz
YAPILIŞI
      Mercimek haşlanıp soğutulur. Salça, ceviz domates, dereotu, reyhan, soğan doğranıpkarıştırılır. Üzüm yaprağı ve köy ekmeği ile servis edilir.

   Hasuda (Tatlı)

Malzemeler: 

1 Bardak nişasta
5 Bardak su
1 Bardak toz şeker
3 Kaşık tereyağı
1/2 Bardak ceviz içi
Hazırlanışı: 4 bardak su kaynatılır, 1 bardak su ile nişasta karıştırılır, kaynar suya ilave edilir karıştırılarak pişirilir. Piştikten sonra bir tepsiye dökülerek üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilir. Ceviz serpilerek servise sunulur. Sıcak olarak yenir.
  

   

   Kalbura Bastı (Tatlı)

Malzemeler :
1 Paket margarin 
Şerbet için: 
1 paket vanilya
2 adet yumurta
1.5 kg. toz şeker
1 tutam tuz
1 litre su
2 kaşık yoğurt
1/2 limon suyu
1 su bardağı ceviz
1 paket kabartma tozu
Malzemelere yetecek kadar un
Hazırlanışı: Unun ortası havuz yapılır. Margarin, yumurta, tuz, yoğurt, vanilya ilave edilerek yoğrulur. Hamur kulak memesi yumuşaklığına getirilir, hamur yumurta büyüklüğünde parçalara ayrılır, her parçanın içerisine ceviz konularak kalbur üzerinde şekli verilir. Bir tepsiye dizilerek orta ısıda fırında 30-35 dakika pişirilir. Piştikten sonra üzerine soğuk şerbet dökülür. Servis yapılır.
 amasya çöreği

 Amasya Çöreği

Malzemeler:
3,5 su bardağı süt
½ su bardağı sıvıyağ
1 paket yaşmaya
1 tatlı kaşığı tuz
1 tatlı kaşığı şeker
Aldığı kadar un
200gr. tereyağı
Ceviz (dövülmüş)
Hazırlanışı: Tereyağı ve ceviz haricindeki diğer malzemeleri yoğurarak bir hamur elde edin. Mayalanmaya bırakın. Hamur mayalandıktan sonra 12 parçaya bölün.Altı tanesini servis tabağı büyüklüğünde açın. Açılan bu hamurların aralarına eritilmiş tereyağı ve ceviz serperek üst üste koyun. Merdaneyle biraz büyütün. Bu büyütülmüş hamurdan iki parmak eninde şeritler kesin. Her şeriti bükerek dikdörtgen tepsinin uzun tarafının boyutunda uzatın ve tepsiye böylece yerleştirin. Diğer şeritlere de aynısını yapın. Diğer altı bezeyi de aynı şekilde hazırlayıp sırayla tepsiye dizin. Üzerlerine yumurta sürdükten sonra ısıtılmış fırında pişirin..

BaklaDolması   
Kullanılan Malzemeleri 
200 gr. bakla, 1 başsoğan, 2 su bardağı yarma, 1/2 kg. kıyma, 1 kaşık salça, biber, tuz, 1 çaybardağı sıvı yağı, sarmalık yaprak.        
            Yapılışı : Bir gün öncedenıslatılan baklalar soyulur. Yarma, kıyma, kuru soğan, salça, biber, tuz, sıvıyağı, hepsi karıştırılır. Dolmanın konacağı tencerenin içine kemik konur.Yaprağın içerisinde malzemeler konarak bohça şekline sarılır ve kemiklerinüstüne konur. 2 su bardağı su konarak kaynatılır. 
Etli Bamya
Kullanılan Malzemeleri

       250gr. Bamya, 250 gr. parça kuzu eti, 100 gr. margarin, 1 tane soğan, 3 adetdomates, 1 kaşık salça, 1 tane limon.            
            Yapılışı : Bir tencerenin içineyağ ve soğan, et konularak kavrulur. Üzerine domates doğranarak salça eklenir.Limon sıkılarak bamyalarda yemeğin içine konulur. Tuzunu ilave ederek kısıkateşte pişirilir.   

Göbek Dolması    

Kullanılan Malzemeleri

2kg. Kaburga Eti vekarın zarı, 1kg. Pirinç, Ciğer, dolmalık Fıstık, Kuş üzümü, Maydanoz, Baharat,tuz ve tereyağı.
Yapılışı : Hazırlanan iç pilavaçılan göbeğin içerisine doldurulur .ve ağzı dikilir. Yağda kızartıldıktansonra pişene kadar suda haşlanır ve fırında kızartılır.
 

amasyayı yakından tanımak


amasyadan kareler




amasyanın tarihçesi


Amasya ili konumu 300px Amasya districtsYüzölçümü: 5.520 Km²



Nüfus: 357.191 (1990)



İl Trafik No: 05

Orta Karadeniz'de, Yeşilırmak vadisi Harşena Dağı eteklerine kurulan Amasya, 7 bin yılın üzerindeki eski tarihi boyunca krallık başkentliği yapmış, bilim adamları, sanatkarlar, şairler yetiştirmiş, şehzadelerin eğitim gördüğü bir belde olmuştur.
Harita
Kurtuluş savaşının başlangıç temelleri de Amasya'da atılmıştır. Amasya, tarihi ve kültürel zenginlikleri yanı sıra, özellikle Yeşilırmak kıyısına yapılmış Yalıboyu evleri ile dikkat çekmektedir.
Dünyanın en güzel Misket elması, kirazı, şeftalisi ve bamyasının üretildiği, tarih ve doğanın birlikte bulunduğu ilginç bir antik kent görmek istiyorsanız sıcak kanlı ve misafirperver Amasya sizi bekliyor.

İLÇELER: 

Amasya (merkez), Göynücek, Gümüşhacıköy, Hamamözü, Merzifon, Suluova, Taşova'dır.
Göynücek: Çekerek Irmağı Vadisi'nde kurulan ilçeye 8 km. uzaklıktaki Çekerek vadisine bakan kayalık üzerinde kurulmuş Gökçeli kalesi ilçenin önemli tarihi eseridir. Roma Döneminde garnizon olarak kullanılan Kalede 98 basamaklı merdiven ile gizli bir yol bulunmaktadır. İlçe merkezine 6 km. uzaklıkta bulunan Çamurlu köyü İlice mevkiinde çıkan kaynak suyunun böbrek taşlarına karşı tedavi edici özelliği olduğu söylenmektedir.Gümüşhacıköy: İlçe merkezindeki Bedesten, Büyük hamam, Koyun pınarı ve Kabak çeşmesi; Gümüş beldesinde yer alan Haliliye Medresesi, Yörgüç Paşa Cami, Darphane Cami, Maden Cami (Eski Kilise) ilçenin Selçuklu ve Osmanlı dönemi mimari eserleridir. Şarlayuk beldesi ise yeşilin her tonunun bulunduğu, altyapısı olan bir mesire yeridir.Hamamözü: İnegöl dağlarının doğu ve kuzey eteklerinde kurulmuştur. İlçe merkezinde bulunan Arkut Bey kaplıcası yörenin önemli dinlenme ve piknik yeridir. İlçe merkezine 1km. uzaklıkta olan Kahramanlar İçmesi bağırsak parazitlerine iyi geldiği bilinmektedir.Merzifon: İl merkezine 49 km. uzaklıktadır. 7. yüzyıl sonlarında Merzifonlu Kara Mustafa Paşanın Sadrazam olmasıyla Merzifon köklü imar değişikliğine uğramıştır.NASIL GİDİLİR

Amasya; komşu illerden Samsun, Çorum ve Tokat'a Devlet Karayolu ile bağlıdır. Aynı zamanda Avrupa -İran Uluslararası (E-5) Karayolu üzerindedir.

İle en yakın deniz ve havayolu limanları 130 km. uzaklıkta olan Samsun İlinde bulunmaktadır.

Karayolu Otogarın şehir merkezine uzaklığı 1,5 kilometredir. Ulaşım şehir içi minibüs ve firma servisleri ile yapılmaktadır.

Demiryolu Amasya, Sivas-Samsun demiryolu üzerinde Sivas'a 261 km. Samsun'a ise 134 km. uzaklıktadır. İl hudutları içerisinde iki gar (Amasya-Hacıbayram) ve 6 istasyon (Kızılca, Kayabaşı, Eryatağı, Bovazköy, Suluova, Hacıbayram) bulunmaktadır.